آذربایجان باشون ساغ اولسون

استاد بهزاد بهزادي
آن كه روز پنجشنبه نهم اسفند ۸۶ در سن ۸۰ سالگي به ابديت پيوست!

 حسن راشدي

استاد بهزاد بهزادي محقق ، حقوقدان ،اديب و صاحب نظر در زبان و ادبيات آذربايجان، مدير فصلنامه ادبي- تحقيقي ” آذري” و مؤلف و تدوين كننده سه مجلد فرهنگهاي آذربايجاني- فارسي ، فارسي آذربايجاني، آذربايجاني – آذربايجاني و مؤلف چندين كتاب و ده ها مقاله در زمينه زبان و ادبيات تركي آذربايجاني بود.
استاد بهزاد بهزادي حقوقدان و صاحب نظر در فرهنگ و ادبيات آذربايجان به سال ۱۳۰۶ در شهر آستارا به دنيا آمد، به سال ۱۳۲۲ با احراز رتبه اول از دبيرستان حكيم نظامي آستارا دوره متوسطه را به پايان رساند و در سال ۱۳۲۴ وارد دانشسراي عالي تهران در رشته رياضي شد ولي به دنبال شكل گيري حكومت ملي در آذربايجان از تحصيل در دانشسرا انصراف داده عازم تبريزشد.

استاد بهزادي در مهرماه سال ۱۳۲۵ جزو دانشجويان اولين دوره آموزشي دانشگاه آذربايجان كه به وسيله حكومت ملي در تبريز تاسيس شده بود شد.با سقوط دولت ملي آذربايجان توسط ارتش شوونيسم ، تحصيل ايشان نيز در رشته رياضي و فيزيك در اين دانشگاه نيمه تمام ماند كه ايشان مجبور شد به تهران مهاجرت كند!
استاد بهزادي در سال ۱۳۴۴ در رشته حقوق قضايي از دانشگاه تهران فارغ التحصيل شد و در طول زندگي پر بركت خويش علاوه بر مسئوليتهاي كاري چون مدير عاملي انبارهاي عمومي ايران و عضو بودن در هيئت مديره شركت بيمه تهران، به عنوان وكيل پايه يك دادگستري نيز در تهران فعاليت مي كرد.

ايشان در كنار مسئوليتهاي سنگين كاري به فعاليت ادبي- فرهنگي نيز مي پرداخت، لذا از عنفوان جواني و در سال ۱۳۳۰ سردبيري روزنامه بشير در تهران، از سال ۱۳۳۰ الي ۱۳۳۴ سردبيري روزنامه آذربايجان و در نهايت از سال ۱۳۸۳ تا پايان زندگي، مدير مسئولي و سردبيري فصلنامه تركي – فارسي و ادبي – فرهنگي ” آذري” را به عهده داشت.
محقق خستگي نا پذير استاد بهزادي از ۹ ماه پيش جهت مداواي بيماري خويش كه بعدا تشخيص داده شد به سرطان خون مبتلا شده است به آمريكا رفت كه متاسفانه معالجات نتيجه اي نداد!

ايشان روز پنجشنبه نهم اسفند ماه دار فاني را وداع گفت و دوستداران ادب و فرهنگ آذربايجان را در ماتم سنگين فرو برد!
به محض رسيدن خبر درگذشت وي به ايران، اين خبر توسط جوانان پر شور و هويت طلب آذربايجاني به سرعت باد و از طريق SMS ها در آذربايجان و تمام مناطق ترك نشين و در بين تركان هويت طلب پيچيد . استاد بهزاد بهزادي با آثار قلمي كه از خود به يادگار نهاده است يادش براي هميشه در خاطره ملت آذربايجان و ديگر تركان هويت طلب ايران زنده خواهد ماند!

روحش شاد.

şəhriyardan gözəl şeir

چوخلار اینجیکدی کی، سن اونلارا نازایله میسن

من ده اینجیک کی، منیم نازیمی آز ایله میسن

ائتمیسن نازی بو ویرانه کونولده سلطان

ائوین آباداولا ، درویشه نیاز ایله میسن

هر باخیشدا چالیبان کیپریگی مضراب کیمی

بیر قولاق وئر، بوسینیق قلبی نه ساز ایله میسن؟

باشدان آچ یایلیغی ، افشان ائله سوسن – سنبل

سن بیزیم بایراممیزسان قیشی یاز ایله میسن

سن گون اول، قوی غم میز داغدا قار اولسون، اریسین

منیم آنجاق ایشیمی سوز و گداز ایله میسن

من بو معناده غزل یازمالی حالیم یوخودی

سن جوجوق تک قوجانی فرفره باز، ایله میسن

کاکلی باشدا بوروب باغلامیسان تاج کیمی

او قیزیل ساچدان اونا ، گوللی قوتاز ایله میسن

سینه بیر دشت مغان دیر ، قوزی یان – یانه یاتیب

منیم آغلار گوزومی ، اوردا آراز ایله میسن

بو گوزللیک کی جهاندا سنه وئرمیش تانری

هر قدر ناز ائله سن ایله، کی آز ایله میسن

منی بو سوز یله آتدین، آرالاندین بیلیرم

آرانی بیر پارا نامردیله ساز ایله میسن

دستماز ایله دیگین چشمه، مسیحا قانی دیر

بیلمیرم هانسی کلیساده نماز ایله میسن؟

من < عشیران > اوخوسام، پنجه < عراق > اوسته گزه ر

گوزلیم، < ترک > اولالی ، ترک < حجاز > ایله میسن

تازا شاعر، بو ده نیز هرنه باخیرسان دیبی یوخ

چوخ اوزاتسان بو غازی، اورده گی قاز ایله میسن

بسکه زلف و خط و خالین قوپالاغین گوتدون

زلفعلی نین باشینی آزقالا داز ایله میسن

گل ! منیم ایسته دیگیم کعبه ییخیلماز، اوجالار

باشدادا کژ گئده سن ، دیبده تراز ایله میسن

خط و خالیندن آلیب مشقیمی قرآن یازارام

بو حقیقت له منی، اهل مجاز ایله میسن

منی، دان اولدوزی، سن یاخشی تانیرسان که سحر

افقی خلوت ائدیب راز و نیاز ایله میسن

< شهریار > ین داغیلیب، داغدا داشا دالدالانیب

ئوزون انصاف ایله، محمودی ایاز ایله میسن

“قيزيل آلما” سربست شعر فئستيوالي

 

 

- فئستيوالا گَلن شعرلردن  200 شعر سئچيليب ژوری هئيتينه گؤندريله جك.

- ژوري هئيت شعرلری (100 پوئن­دن) آشاغيداكی وئرديييميز اساسلارلا ديرلنديرجك:

     1- شعر ديلی، شاعير ديلی، ديلين گليشمه­سی.

     2- فورم.

     3- ايماژ. 

     4- مضمون، محتوا اويغونلوغو.

     5- ژورينين اؤزه­ل باخيشلاری…

- ژوری هئيت:

1- اسماعيل اولكر  2- راسيم قاراجا  3- صالح عطایی 4- لاله جوانشير

5- محمد رضا لوائی 6- نيگار خياوی 7- هادي قارچای 8- همت شهبازی

9- والی گؤزه­تن

 

 

- رقیه وعیدی - روح انگیزخداداد - زهرا چاپارزاده - زیبا اردم - زیبا كرباسی - زيبا منوچهري - سليمان محمد اوغلو - سئوینج اوروج اووا - ساحل آذر - سارا سئل تك - سارا فتاحی - سامان قصابیان - سانای جهانبخش - ساوالان توران - سپهر فرجزاده - سردار ائچین - سعید موغانلی - سعید نجاری  -سهند نظمی - سولماز محمدرضایی - سیامك دستمرد - سیاوش یاسین - سید احمدی - سید رامین - سیما طاهری - شایان شاكر - شبنم اسمعیلی - شبنم آهور - شریف مرادی - شریفه جعفری - شفیقه توران - شكرانه اسلامی - شلاله جوانشیر - شهرام برهمایی - شهرام گلكار - شهلا شمس - شهرزاد رنجبریان - شهریار موسی پور - صابر رستمی - صابر قراجه - صمد همتی - عادل مایلی نژاد - عزرا وحیدی - عطا ایمانی - علی آسیابانی - علی بیاض - علی بیگ محمدی - علی جوادپور - علی عباسی - علی فتحی­پور - علی هارای - علیرضا اصغریان - علیرضا آقازاده - علیرضا ذیحق - علیرضا راهب - علیرضا قلیزاده - غفور تقي اوغلو - فتح اللـه ذوقی - فرانك فرید - فرانك یوسفی - فرح كهنمویی - فرنگیس الهیاری - فرهاد ستاری - فرهاد صفری - فیروز جلالی - قادر نجفی - قشم نجف­زاده - قیام اسلامی - كیان خیاو - گونئیلی گنج - لیدا احمدی - ماهنی زنگانلی - مجتبی شكوهی فروغی - مجید واحدی - محمد آراز - محمد تقی­زاده - محمد شیری خواجه - محمد صبحدل - محمد صفری - محمد حسين سعيد عصر - محمد رضا طاهری - محمد سید افظلی - محمود مهدوی - محمود علی نهاوندی - مریم شجاعی - مسعود اسلامی - مسعود هارای - معصومه حیدری - مقصود حاتمی - ملیحه عزیزپور - مهناز كريمي - مهدی سلطانپور - مهدی علبزاده - مهدی فضلی - مهدی نعمتی - مهران نعیمی - مهناز صبری - میر قادرهاشمی - مینا فرهمند - نادر پاشایی - نادر خسروی - نسیم دستمرد - هئیوا موغانلی - وحید شكرزاده - وحید مددی - وهاب غفاری - وورغون آخار - ووقار نعمت - یاسمن محمدی - ياشار اسدی - یاشار جودت - یاشار سلجوق - یوسف انصاری - یوسف علیزاده - ییلماز حسنی

- ابوترابی - ائل اوجا آتالی - ائل اوغلو - ائلشن قورخماز - ائلمان معصومی - ائلناره كریم زاده - ائلوار قلیوند - ائلیاد موسوی - ابراهیم فرشی - ابراهیم میرزاپور - ابوطالب اللهیاری - آتیلا اسكندانی - آتیلا كیشی زاده - احد چؤسترلی - احد فرهمند - آرش داوری - آرش ساعی - اركین اربوی - ارگین افشار - اسرا پناهی - اسلام چاخرلو - اسماعیل جمیلی - اسماعیل خرمی - اسماعیل شفیعی - آسیه نعمتی - اصغر ایوند - افشین امیری - اكبر پورعلی - اكبر خالقی - اكبر نائب - اكرم ائل قیزی - آلپای آق قالا - آلتای اؤزگور - التفات صفروو - آلما موغانلی - المیرا ائلسس - امیر بنی جبار - امیرحسین علوی - امیرنوروزی - اورخان خوجالی - آیدین آراز - آیدین روشن - آیدین مهرعلی بیگلو - ایران مهدی نژاد - ایرج سلمانی - ایرج قلیزاده - آیسان پورحسینی - ایلقار كریمی - ایوب سیفی - بابك آتالای - بابك اقدم - بابك پور محمد - بختیار فرخ - بهروز تقوی - بهروز صدیقی - بهنام مومنی - بهنوش علمداری - بولود خزراوغلو - پاشا سرخانلی - پریا میرك - پیمان میراب فرنودیان - تایماز خانكیشی - تایماز گونتای - تقی بشارت - توركئش افشارلی - توركان اورمولو - جاوید حسنلی - جعفر راستگو - جعفر سلیمانی - جعفرپوردرگاه - جلال حسینی - جلیل حمیدی - جمشید سلمانی - جواد بابازاده - جواد لولائی - جواد هفترانی - حبیب مرغدار - حدیثه رضا قلیزاده -  حسن تكاپو - حسن رنجبری - حسن معرفت - حسن صفری - حسن نیك­منش - حسین رزمی - حسین ساوالان - حسین صمدی - حسین علیپور - حمزء ربانی - حمید صوفی - حمید عیوضی - حمیده ابراهیمی - حیدر بیات - حیدر كریمی - خسرو صلح كننده(باریشان) - خلیل پیرعلیلو - داریوش قیامی - داوود فیضی - داوود نیك روز - دهقان رحمانی - دورنا خرمی - دومان اردم - دومان نصیری - رؤیا سیف الدینی - رامین جهانگیرزاده - ربابه قلیزاده - رسول آیلار - رسول رنجبر - رسول ملك زاده - رسول یونان - رضا ابدال - رضا جهانی - رضا زینالی - رضا قلیزاده - رضا كاظمی - رضا مهدوی - رقیه اصغری - رقیه صفری - رقیه مسیحا

 

Quru güllər

Belə görünür yaşamda

Quru gülün ömrü uzundur

Düzəlmiş gülünkidə daha çoxdur

Rəsamlar çəkdigi gülərdə belədir

Bilgisayara keçən gülər

Bəlkədə bilgisayar devrinin sonacaq yaşayarlar?

Ancaq yazıq gül özü

Neçə gündən artıq olmur ömrü

Öonça olub çiçəklənir

Gülüb bir az

Solub

Ölmək

Qısacası,Ömür sürmək

Özəllikdir bu güllərə

Çox yaşayan o güllərə

Gülüb Güldürməg örgədən
Qurqu birdə ,boya verən

Sabah bürgün qoxu verən

Bunlardılar, bunlardılar

Ancaq bunları yaradan

Tanrı yada təbiətdir

Özəllədir ,gözəllədir

Boya verir

Bəlkədə bir qoxu verir

Ancaq, ancaq dananmıram

Bir rəssamı

Qırafisti

Şair olan kimsələri

Gələcəkdə bəlkə indi

Keçmiş olan zamanlarda

Bir bumun arxasında

Ya bir daşı cıza ,cıza

Bilgisayar arxasında

Kağızlar üstə yazanda

Çəkir bir gül

Yazır gülümsəmək ona

Cızır geyim bir qadına

Bizim şair solmağını çəkir şe’rə

Çiçəkləndirir yönətmən bir çizgiyə

Yeni bir qoxu yaradır bilgisayarla

Gözəlliklər

Özəliklər

Tanrı bunlar dəgillər?

Bu sənətçilər

Işıq verirlər bunlara

Yoxdan varlıq yardırlar

Tanrıdan üstün bir kəlmə

Demək olarmı bunlara?

Işıq vermədən lapda üstün

Işıq vermək örgətməkdir

Işıqlanan öz özünə bir sənətdir,bir sənətdir,………

Tanrı quru ola bilməz

Tanrını tapmax gərəkdir

Sınırların arxasından

Rəmkələri sındıraraq

Təsəlsülə qarışmış dövr

Təsəlsülə qarışmış dövr

Yaxud

Dövrə qarışmış təsəlsül

Sevginin ucu yoxdur başıda canım

Sevgisiz ucsuz başsız oluram yarım

Bir yarım özüm olsam obirisi itmiş

Itmişdə çölərə məni sümsüdür

Sürgünəm yarımdan

Tapa bilmirəm özümə uyqun yarı

Bilmirəm tapamasam nə eyliyəciyəm

Bu bütövləşmək istiyən pazellə

Bu pazelin qulağı bəlkədə sınmış?

Ya obirsi yarısı yaralanmış?

Bəlkə ölmüş,itmiş obirsi yarı

Ya yaranacaq gələcəkdə o yoxmuş yarı

Bəlkədə bu yarı yaranmış yalnızlıqa

Ya yarılar qoşulmağını beynində çəkib yanıb yaxılmağa

Ya məcaz bir dünyada yarısın yaratmağa

Ya gerçək dünyada bir yarı yonmağa

Bunlar ola bilər?

Bir pazel bu işlərlə yarısın tapar?

Bəlkədə bu oyunlarla baş qatmağa deyirlər yaşam?

Və avara və heyran qalmağdır yaşam

Ya bir düzən qurmağdır bu düzənsizligə dərman?

Ayrı düzənləyən gəlsin dağıtsın və yeniləndirsin!…?

Və bu təsəlsülə qarışmış dövr ya dövrə qarışmış təsəlsül….

Sonsuza qədər dəvam edir…..???…..!!!!

Yavan aşdan pay umanları çox gördüm

Ancaq gözü qaşdan ayıranları görə bilmədim

Gözü qaşdan ayırmaq çoxda çətin dəgil

Ancaq gözdən qaşın arasında olan uzaqlıqı

Dilə gətirən görə bilmədim

Bəlkədə özüm gördügüm gözdən qaşın

Uzaqlıqını ayrı adamlarda gördügünü sanırdım

Ölçülər adamlar arasında fərqlidir diyə

Özümə toxtaqlıq verirəm

یاوان آشدان پای اومان لاری چوخ گؤردوم

آنجاق گؤزو قاشدان آییرانلاری گؤره بیلمه دیم

گؤزو قاشدان آییرماق چوخ دا چتین ده گیل

آنجاق گؤزدن قاشین آراسیندا اولان اوزاقلیقی

دیله گتیرن گؤرمه دیم

بلکه ده اؤزوم گؤردوگوم گؤزدن قاشین اوزاقلیقینی

 آیری آداملار دا گؤردوگون سانیردیم

 اؤلچولر آداملار آراسیندا فرقلی دیر دییه

اؤزومه توختاقلیق وئریرم

Düşünən Daşa Dönsün

Belə söylədi örgətmən dərs diyəndə

Başa düşən daşa dönsün

Beləliklə örgətmən sevmədi örgətməgi

Qarğıdı bilməgi

Neçə öyrənci o kilasda istədi başa düşsün

Ancaq onları gərək örgətmən başa salaydı

Və örgətmən özü başa düşdügü çağ daşa döndügü üçün

Dil açıb başa salabilmirdi onları

Örgətmən daşa dönüb

Bilim isə rəmkələrə salınmışdı

Öyrənci başa düşməgə gərək

Özü axtarıb tapıb və bileydi

Və belə oldu

Örgətmən bilməgi qarğıdığı üçün

Örgətmənlikdən düşdü

Necə adam cənətdə uçmaqdan

yerdə sürünməgə düşdü

və yerdə qarğanıb qartıdı

بئله سؤیله دی اؤرگتمن درس دییه نده

باشا دوشن داشا دؤنسون

بئله لیکله اؤرگتمن سئومه دی اؤرگتمگی

قارغیدی بیلمَگی

نئچه اؤیرنجی او کیلاسدا ایسته دی باشا دوشسون

آنجاق اونلاری گرک اؤرگتمن باشا سالایدی

و اؤرگتمن اؤزو باشا دوشدوگو چاغ داشا دؤندوگو اوچون

دیل آچیب باشا سالا بیلمیردی اونلاری

اؤرگتمن داشا دؤنوب

بیلیم ایسه رمکه لره سالینمیشدی

اؤیره نجی باشا دوشمه گه گرک

اؤزو آختاریب تاپیب و بیله یدی

و بئله اولدو

اؤرگتمن بیلمه گی قارغیدیغی اوچون

اؤرگتمن لیکدن دوشدو

نئجه آدام جنتده اوچماقدان

یئرده سورونمه یه دوشدو

و یئرده قارغانیب قارتیدی

hər nəyi xırdalayırıq

Dünya nə böyük dünyadır

Biz xırdaldırıq ancaq

Ərindigimiz Üçün

Rahatlaşdırmaq üçün

 Özümüzü heyranlıqdan

دونیا نه بؤیوک دونیادیر

بیز خیردالدیریق آنجاق

اَریندیگیمیز اوچون

راحاتلاشدیرماق اوچون

اؤزوموزو حئیرانلیقدان

Açışqanı silən qadın

Açışqanı silirdi və bilmirdi

Bunu silərkən Ayrısını tozlandırırdı

Ayna bir vasitə idi bu arada

Deməli ayna açışqadan silinmiş tozı

Ayrı bir yerə bəlkədə bir gözə salırdı

  Və beləliklə göz yiyəsinin ürəgi tozlandı

آچیشقانی سیلیردی و بیلمیردی

بونو سیلرکن آیریسینی توزلاندیریردی

آینا بیر واسیطه ایدی بو آرادا

دئمه لی آچیشقادان سیلینمیش توزی

آیری بیر یئره بلکه ده بیر گؤزه سالیردی

و بئله لیکله گؤز ییه سینین اوره گی توزلاندی

Qaranlığla boyanan ruhum

Oxşamır heç kimsə ruhumu

 

Ruhum qaranlıqlara gömülüb

 

Ölmək mənim varlığımı əlinə keçirdib

 

Sevgi adlı röya mənə qəribədir

 

 Səsizliklə qaranlıq mənim sərxoşluğumdur

اوخشامیر هئچ کیمسه روحومو

روحوم قارانلیقلارا گؤمولوب

اؤلمک منیم وارلیقیمی الینه کئچیردیب

سئوگی آدلی رؤیا منه قریبه دیر

سسیزلیکله قارانلیق منیم سرخوشلوغومدور